Cơ bản về Đạo Mẫu

17/03/2017 11:09

Tín ngưỡng thờ Mẫu là tập tục phổ biến và rất quan trọng đối với người Việt Nam, có thể nói đây là tập tục thờ các vị nữ thần có từ thời nguyên thuỷ. Các nữ thần đại diện cho thiên nhiên: Mẹ Đất, Mẹ Nước, Mẹ Lúa…

 

 

 

Tam phủ công đồng

 

tam phủ công đồng căn đồng số lính

 

Hàng 1 Phía trên cùng là Quán Âm Bồ Tát ( dân gian hay gọi là Phật Bà Quán Âm), hai bên có kim đồng ngọc nữ hầu cận

 

Hàng 2 là tam phủ ba vua ( tam vị đức vua, ba vị vua cha..) gồm:

 + Thiên Phủ Thần Vương ( áo đỏ)

 + Nhạc Phủ Thần Vương  ( áo xanh)

 + Thoải phủ long vương ( áo trắng)

và hai vị quan hầu cận

 

Hàng 3 là tam tòa Thánh Mẫu:

 + Mẫu Đệ Nhất Thượng Thiên ( áo đỏ)

 + Mẫu Đệ Nhị Thượng Ngàn ( áo xanh)

 + Mẫu Đệ Tam Thoải Cung ( áo trắng)

Tam phủ gồm ba phủ ( thượng thiên- thượng ngàn -thoải phủ).

 

 


 

 

Tứ phủ Công đồng

Là bốn phủ gồm thiên phủ, địa phủ, thoải phủ, nhạc phủ.

Thiên phủ (trên trời) gồm 3 cõi vô sắc giới, sắc giới, dục giới

Cõi vô sắc giới là cõi tối thượng của thiên phủ, hoàn toàn thanh tịnh.

Cõi sắc giới cai quản về vật chất

Cõi dục giới cai quản về nòi giống, tình dục.

Mỗi một cõi đều có 1 vị vua cai quản. cai quản cả 3 cõi là vua cha Ngọc Hoàng.

Địa phủ (dưới âm phủ) gồm thập điện cai quản âm phủ và 18 tầng địa ngục, mỗi điện có 1 vị Diêm Vương cai quản. các điện đều có các quỷ thần phục dịch.

Thoải phủ (dưới nước) gồm cửu giang tứ hải nghĩa là 9 sông 4 biển, có 8 vị cai quản gọi vị là bát hải Long vương.

Nhạc phủ (mặt đất, phương vị, trên núi) gồm 5 phương 8 hướng, có 5 vị Nhạc phủ cai quản 5 phương.

 

 

sơ đồ tứ phủ công đống

Bức tranh Tứ phủ công đồng
 


 

Hàng Thứ 1 trên cùng là đức quán thế âm bồ tát, ngài đại diện cho Tam bảo : Phật, Pháp, Tăng trong đạo Phật. Theo huyền tích lưu lại thì Vân Hương Thánh Mẫu ( Mẫu Liễu Hạnh) quy y tam bảo và là đệ tử của đức Phật sau này ngài nên chính quả được tương truyền là Mã Hoàng Bồ Tát. Trong các đền thờ có thể thờ phật mẫu chuẩn đề, Phật Thích Ca, hay tam thế Phật.. làm đại diện

 

quan thế âm bồ tát căn đồng số lính


 

Hàng Thứ 2: Tam giới thiên chúa, tứ phủ vạn linh công đồng thánh đế

Tam giới thiên chúa là 3 giới thiên phủ như trên.

Tứ phủ vạn linh công đồng thánh đế là tất cả vị vua các phủ như trên. Vua cha Ngọc Hoàng đứng đầu cai quản cả Tứ phủ. Đức Ngọc Hoàng thượng đế ( ngồi giữa), hai bên là hai quan hầu cận ( thường là quan nam tào, bắc đẩu) .Có nhiều nơi thờ tam phủ ba vua (ba vị vua cha) là ba vị vua ứng với tam phủ thiên ,địa ,thoải là ngọc hoàng thượng đế ( thiên phủ), Diêm vương ( địa phủ), bát hải long vương( thoải phủ) , thông thường trong tam vị vua cha thì vua cha ngọc hoàng và vua bát hải là có ghi chú thích danh hiệu còn vị vua thứ ba thường để trống và không có chú thích gì, Theo phúc yên thì vị này có thể coi là địa phủ thần vương ( diêm vương) hay nhạc phủ thần vương ( nhạc phủ) đều được. Nhiều người cho rằng các vị vua này là xuất phát từ đạo giáo bên Trung Hoa ( có người còn cho rằng tam vị vua thờ là tam thanh: thái thanh, thượng thanh, ngọc thanh) nhưng rõ ràng Tam vị Vua Cha là các vị thần ứng với tín ngưỡng thờ tam phủ, tứ phủ và đã được Việt hóa khá nhiều. Vua Động Đình Hồ Bát Hải Long Vương được thờ ở đền Đồng Bằng Thái Bình, Vua cha Ngọc Hoàng được dân gian gọi với tên dân dà là ông trời ( ông giời)....Các vị Vua cha tuy có thứ bậc cao hơn Thánh Mẫu nhưng lại không có sức ảnh hưởng và ngôi vị thực sự trong tâm linh người Việt.

 


 

Hàng Thứ 3 là tam tòa Thánh Mẫu: Mẫu Đệ Nhất (áo đỏ), Mẫu Đệ Nhị (áo xanh), Mẫu Đệ Tam (áo trắng).

 


 

Hàng Thứ 4 là ngũ vị tôn quan : Quan Đệ Nhất ( áo đỏ), Quan Đệ Nhị ( áo xanh), Quan Đệ Tam ( áo Trắng), Quan Đệ Tứ (áo vàng), Quan Đệ Ngũ (áo xanh da trời đậm)

 

 

Hàng Thứ 5 là tứ phủ thánh Chầu với các vị đại diện là Chầu Đệ Nhất ( áo đỏ), Chầu Đệ Nhị ( áo xanh), Chầu Đệ Tam ( áo trắng), Chầu Đệ Tứ (áo vàng), Chầu Lục (  phía ngoài cùng bên phải), Chầu Bé ( phía ngoài cùng bên trái)

 


 

Hàng Thứ 6  là tứ phủ Thánh Hoàng với đại diện là ông Hoàng Cả ( áo đỏ), Hoàng Bơ ( áo trắng), Hoàng Bảy ( áo xanh lam đậm). Hoàng Mười ( áo vàng)

 

 

Hàng Thứ 7 là tứ phủ thánh cô ( bên trái) và tứ phủ thánh cậu ( bên phải).       

+ Phía bên trái có các vị đại diện là Cô Bơ ( áo trắng), Cô Tư ( áo vàng), Cô Chín (áo hồng) và Cô Bé Thượng Ngàn ( áo chàm xanh).

+ Phía bên phải có các vị đại diện là Cậu Cả ( áo đỏ), Cậu Bơ ( áo trắng), Cậu Tư ( áo vàng), và Cậu Bé ( áo xanh)

Qua bức tranh ta thấy các vị thánh đại diện ở mỗi hàng đều tương ứng với tứ phủ (một cách tương đối) :

Thiên phủ ( màu đỏ hoặc hồng)

Nhạc Phủ ( màu xanh lá cây, xanh chàm..)

Thoải Phủ ( màu trắng)

Địa Phủ ( màu vàng)

 

 

 
 

 

 

Nguồn: Sưu tầm